گرایش سیستم های سلامت

از گنجینه و دانشنامۀ تخصصی رشتۀ مهندسی صنایع
پرش به: ناوبری، جستجو
Health.png

معرفی سیستم‌های سلامت

این رشته یکی از شاخه های رشته مهندسی صنایع است  که بر خلاف تصور عموم اصلا از مهندسی صنایع جدا نمی باشد. در حقیقت مهندسی صنایع یعنی بهینه کردن همه چیز ولی مهندسی سیستم های سلامت یعنی بهینه کردن همه چیز در حوزه درمان وبهداشت.

می دانیم که نیاز جامعه به بهره وری باعث ایجاد مهندسی صنایع شد که در ابتدا در کارخانه ها و سپس به تمام سازمانها راه یافت.

دو شخص به نام های خانم و آقای گیلبرت برای اولین بار توانستند بهبود زمانسنجی و حرکت سنجی را در اتاق عمل ایجاد کنند. ایده آنها این بود که به جای پیدا کردن چاقو مناسب برای جراحی توسط خود دکتر ، مسئول اتاق عمل این کار را انجام دهد و تمرکز کامل دکتر بدون چرخش سر وی روی جراحی باشد. این کار باعث کاهش بسیار زیاد خطا و بهبود فراوانی در جراحی شد. برای اولین بار زمانی نیاز به سیستم های سلامت حس شد که دولتها به این نتیجه رسیدند که بخش اعظمی از تولیدات آنها برای بخش بهداشت و درمان است ولی سودآور نیست و گاهی ضرر هم میکنند. اینحا بود که مهندسی صنایع در بخش بهداشت و درمان با نگاه سیستماتیک خود وارد شد.جالب است بدانید که بعد از سال 2008 میلادی دومین زمینه کاری مهندسی صنایع در کشور آمریکا مختص به این گرایش می باشد.

تغییراتی که با گذشت زمان در نظام سلامت به وجود آمده است، باعث شده تا به یک نظام پیچیده و متغیر تبدیل شود. همچنین این سیستمپیچیده قسمت بزرگی از هزینه های دولتی را در بر میگیرد. بنابراین نیاز به بهبود  در این  سیستم ها  بسیار احساس شده و وجود یک دیدسیستمی، مورد توجه واقع می شود. با وجود پزشکان با تجربه، نیروی انسانی متبحر و امکانات مناسب مشاهده می شود هنوز سازمان های وابسته به نظام سلامت مانند بیمارستان ها، کلینیک ها و سایر مراکز با مشکلات زیادی مواجه هستند. هر چند تمام بخش ها و افراد مسئولیت های خود را به درستی و بی نقص انجام می دهند، اما در اکثر موارد مشاهده شده عمده این مشکلات به دلیل عدم وجود یک نگاه سیستمی به این مراکز است. مهندسی سیستم ها کمک میکند تا سیستمهای موجود سلامت شناسایی، بررسی و آنالیز شوند؛ سپس با ارائه راه حلهایی، سیستم کاراتر عمل کند و بهره وری سیستم افزایش یابد. این امر باعث می شود بیمارستان ها  بیمارمحور،  پاسخگو و  انعطاف پذیرتر باشند.

001Images.jpg

در ادامه نمونه هایی از اقداماتی که مهندسین سیستم های سلامت میتوانند انجام دهند مطرح شده است. البته با توجه به گسترده بودن حوزه های مطالعاتی مهندسی صنایع، تقریباً تمام قسمت های نظام سلامت می تواند از این اقدامات بهره ببرد، اما در اینجا فقط به چند مورد اکتفا می شود.

  1. تیم های بهبود کیفیت می توانند نقش بسیار مهمی در قسمت های مختلف بیمارستان داشته باشند و با توجه به الزاماتی که جدیداً با استفاده از استاندارد های اعتبار بخشی در بیمارستان ها به وجود آمده است، نیاز به این تیم ها در این مراکز بیشتر احساس می شود.  
  2. صف های انتظار در بیمارستان ها یکی از مهم ترین عوامل نارضایتی بیماران است که باعث به وجود آمدن مشکلات زیادی می شود.  صف های انتظار در قسمت هایی چون پذیرش و ترخیص بیشتر خودنمایی می کند. همچنین بخش پاراکلینیک بیمارستان ها نیز اغلب دچار این مشکل می باشد. در اکثر موارد با یک نگاه سیستمی و فرایندی و با استفاده از مهندسی مجدد می توان این مشکل را حل کرد یا تا حد امکان کاهش داد.
  3. اتاق عمل یک قسمت بسیار مهم و درآمدزا برای بیمارستان ها است و بیکاری آن باعث خواب سرمایه عظیمی می شود. برنامه ریزی و زمان بندی اتاق عمل برای استفاده بهینه از آن در جراحی های مختلف یکی از مواردی است که تا کنون بررسی هایی روی آن صورت گرفته است.
  4. سازمان انتقال خون یکی دیگر از بخش های مهمی است که نیاز به برنامه ریزی های دقیقی دارد. با توجه به موجودیت خون، مباحث حمل و نقل و کنترل موجودی می تواند در برنامه ریزی هایی که برای این سازمان انجام میگیرد تأثیر بسزایی داشته باشد.
  5. برنامه ریزی و شیفت بندی پرستاران هم از مباحث مهم در بیمارستان هاست که با استفاده از ابزار های مهندسی صنایع قابل حل است.

برنامه درسی گرایش سیستم‌های سلامت

تعداد واحدهای درسی: 32 واحد

تعداد دروس اجباری: 12 واحد

تعداد دروس اختیاری: 12 واحد

پایان نامه و سمینار: 8 واحد

دروس اجباری:

نام درس واحد
تحقیق در عملیات در سلامت 3
بهبود فرايند و كيفيت در سلامت 3
فناوري اطلاعات در سلامت 3
استانداردها، معيارهاي ارزيابي و اعتبارسنجي سيستم هاي سلامت 3
كارورزي مهندسي سيستم هاي سلامت ۱ 0.5
كارورزي مهندسي سيستم هاي سلامت 2 0.5

دروس اختیاری:

نام درس واحد
مدل هاي احتمالي در سلامت 3
سيستم هاي اطلاعات سلامت 3
تصميم گيري در سيستم هاي سلامت 3
واكافت شبكه هاي اجتماعي در سلامت 3
شبكه و مكان گسسته در سلامت 3
مدل سازي پويايي هاي سيستم در سلامت 3
مباحث پيشرفته در مهندسي سيستم هاي سلامت 3

منابع

http://3gaam.com

http://www.iehome.ir