آشنایی با رشته مهندسی صنایع

از گنجینه و دانشنامۀ تخصصی رشتۀ مهندسی صنایع
پرش به: ناوبری، جستجو
شهید حسن طهرانی مقدم  پدر صنعت موشکی ایران و فارغ التحصیل رشته مهندسی صنایع

مهندسی صنایع چیست ؟[ویرایش | ویرایش مبدأ]

در زمینه مهندسی صنایع تعاریف زیادي ارائه شده است . بیشتر این تعاریف شامل مؤلفه هایی است که از دیدگاههاي متفاوتی بیان شده است . به طور مثال انجمن اعتباربخشی به مهندسی و فناوري ، مهندسی صنایع را اینگونه تعریف مینماید :

مهندسی صنایع حرفه اي است که از دانش ریاضیات و علوم طبیعی حاصل از مطالعه ، تجربه و عمل با اعمال قضاوتها براي ارائه راه حل هاي اقتصادي ، به استفاده از مواد و نیروهاي طبیعت به نفع بشریت می پردازد .

انجمن مهندسی صنایع آمریکا (AIIE) مهندسی صنایع را اینگونه تعریف مینماید : مواد مهندسی صنایع رشته اي است که با طراحی ، پیاده سازي و بهبود سیستم هاي یکپارچه اي از انسان، تجهیزات و اطلاعات مرتبط میباشد . این رشته بر پایه دانش تخصصی در علوم ریاضی ، طبیعی ، اجتماعی و نیز قوانین و روشهاي تجزیه ، انرژي و تحلیل مهندسی و طراحی بنا شده است تا به کمک آنها به ارزیابی نتایج حاصل از سیستمهاي یکپارچه بپردازد .

هر دوي این تعاریف ، مهندسی صنایع را تشریح مینماید که جنبه هاي گوناگون محیط خدماتی و تولیدي را یکپارچه مینماید .مهندسی صنایع میآموزد که چگونه تغییرات را متعادل سازید.

فعالیتهاي مهندسی صنایع همانند پلی است که ارتباط بین اهداف مدیریت و عملکرد عملیاتی سازمان را ایجاد مینماید . مهندسان صنایع بیشتر درگیر افزایش بهره وري در مدیریت منابع انسانی ، روشها و فناوري اند . حال آن که سایر رشته هاي مهندسی بیشتر درگیر ماهیت فنی فرآیندها و فرآورده ها میباشند .

مهندسی صنایع تنها رشته مهندسی است که عامل انسان یکی از مؤلفه هاي اصلی سیستمهاي مورد مطالعه آن را تشکیل میدهد. این مهندسان بستر لازم براي تعامل تخصصهاي مختلف و کارگروهی را به بهترین وجه ایجاد نموده و در نتیجه امور طرح ،برنامه ریزي ، اجرا و نظارت بر عملکرد نظامهاي تولیدي خدماتی به شکل منسجم تر انجام میشود و در نهایت محقق شدن این مهم ، به بهبود مستمر در جهت سهولت کارها ، راحتی کارکنان ، کاهش هزینه ها ، ارتقاء کیفیت و جلب رضایت مشتریان منجر می شود .

نگاه مهندسی صنایع به مسائل از زوایا و دیدگاههاي مختلف همانند توجه به خروجی و محصول سیستم ،توجه به مشتري و یا نگرش به بهره وري سازمان قابل طرح و پیگیري میباشد که بر مبناي اصول فکري تقریباً یکسانی دنبال می گردد . اکنون باید دید که اصول فکري مهندسی صنایع بر چه عواملی استوار است .

در این راستا به طور خلاصه اصول فکري مهندسی صنایع ذیلاً ارائه شده است:

اصول فکري مهندسی صنایع[ویرایش | ویرایش مبدأ]

خلاقیت[ویرایش | ویرایش مبدأ]

فعالیت اصلی هر مهندس صنایع ارائه طرح براي بهبود سیستمهاي جاري و یا ارائه طرح جدید میباشد که به همین منظور قویاً نیاز به خلاقیت و نوآوري جهت ارائه طرحهاي نو و بدیع میباشد .

تفکر فراگیر[ویرایش | ویرایش مبدأ]

نگرش نظام مند و فراگیر برجسته ترین خصوصیت مهندسی صنایع است و اطلاق مهندسی صنایع و سیستمها به این رشته بی ارتباط با این نگرش نیست . نگرش فراگیر موجب میشود مسائل از کل به جزء و تعامل اجزا با هم مورد بررسی دقیق قرارگرفته و مدل کاملی از سیستمهاي مورد نظر آن به بهترین شکل طرح و بررسی می گردد.

رهبري گروه[ویرایش | ویرایش مبدأ]

هر سامانه ای که طرح می شود اگر به درستی اجرا نشود منتج به نتیجه نخواهد شد بلکه حسن اجرا سیستم طراحی شده یک ضرورت مهم تلقی میشود . لذا آشنایی با کلیت سیستم مورد نظر و نقش اجزا در کارکرد صحیح آن این امکان را فراهم میآورد که هدایت و رهبري گروه کاري مجري سیستم با انگیزه بیشتري دنبال گردد و در واقع علاوه بر طراحی سیستم مورد نظر ، مهندسی صنایع سیستم هاي پیاده سازي و اجرا را نیز پی ریزي نموده و نقش رهبري گروههاي کاري را مؤثرتر دنبال می نماید .

Faea5c59f3dc12e4c8c5c59ac6967400.gif

مدیریت زمان[ویرایش | ویرایش مبدأ]

انجام کار بدون توجه به ظرف زمانی و تحویل به موقع خروجی مورد نظر سیستم ، ارزش زیادي نمی تواند داشته باشد . امروزه اهمیت زمان و فرصتهاي آن با توجه به عرصه تنگاتنگ رقابت اقتصادي براي همگان واضح و بدیهی است. در این خصوص مهندسی صنایع با درك موضوع ، تکنیکهایی را بکار می گیرد که عامل زمان اجراي اجزاي کاري را در تمامی فرآیند هاي مورد توجه و مدیریت قرار می دهد .

ارتباط بهره وري و بهبود مستمر[ویرایش | ویرایش مبدأ]

اعتقاد به ارتقاء بهره وري و بهبود مستمر یک اصل با ارزش در مهندسی صنایع است . اکتفا به وضعیت فعلی جز در جا زدن و نتیجه دیگري نخواهد داشت . لذا مهندسی صنایع با پذیرش این مطلب که سطح دانش و مهارتها یک مقوله نسبی همواره سعی در افزایش بهره وري و بهبود وضعیت کاري نموده و سعی میشود همواره امور اثر بخش تر و کاراتر شود . نگرش بهبود مستمر این امکان را میدهد که هر روز به فکر ارتقاء هر چند به اندازه کوچک باشیم .

ذهن کنجکاو و یادگیري[ویرایش | ویرایش مبدأ]

یادگیري فرآیندي است که نمی توان بر آن حد و مرز تعیین کرد . مهندسی صنایع به منظور مطالعه و پیگیري مسائلهمواره به این نکته توجه دارد که هر مورد را ، منحصر به فرد بررسی نماید و جهت شناخت آن فرض بر این است که از تصورات ذهنی دوري نموده و سعی بر تعیین کشف واقعیتهاي حاکم بر اجزا و کل سیستم میباشد . لذا عدم بر وجود تعصب خاص به ماهیت فنی امور موجب میشود ذهنیت کنجکاو براي کشف حقایق نهفته در پدیده ها تقویت شود و مهندس صنایع با ذهن دژم کمتر می تواند راه حلهاي ابتکاري و راهگشا براي مسائل مورد نظر ارائه نماید1 .

_____________________________________________

1 ) منبع  : دانشنامه مهندسی صنایع تالیف سید علیرضا بطحایی و سید حسین بطحایی چاپ اول ۱۳۹۲

سخنرانی آقای دکتر شفیعا (استاد دانشگاه علم و صنعت ایران )تحت عنوان آشنایی با رشته مهندسی صنایع[ویرایش | ویرایش مبدأ]

فایل مورد استفاده در این سخنرانی -مهر ماه 1396

سخنرانی خانم دکتر برزین پور (استاد دانشگاه علم و صنعت ایران ) تحت عنوان آشنایی با رشته مهندسی صنایع[ویرایش | ویرایش مبدأ]

فایل پاورپوینت مورد استفاده در این سخنرانی - مهر ماه1395

مصاحبه با آقای دکترمهدی نجفی (استاد دانشگاه صنعتی شریف ) در زمینه معرفی رشته مهندسی صنایع[ویرایش | ویرایش مبدأ]

بخشی از برنامه تلویزیونی وقت کار در معرفی رشته مهندسی صنایع[ویرایش | ویرایش مبدأ]

معرفی جامعی از رشته مهندسی صنایع توسط دکتر ساوری از دانشگاه نبریسکا (فایل به زبان انگلیسی)[ویرایش | ویرایش مبدأ]

پرونده:Viewcontent.pdf

چرا رشته ی مهندسی صنایع؟[ویرایش | ویرایش مبدأ]

_______________________________________________________

گردآوردندگان : مهتاب ابراهیمی