آشنایی با رشته مهندسی صنایع

از گنجینه و دانشنامۀ تخصصی رشتۀ مهندسی صنایع
پرش به: ناوبری، جستجو
شهید حسن طهرانی مقدم  پدر صنعت موشکی ایران و فارغ التحصیل رشته مهندسی صنایع

مهندسی صنایع چیست ؟

در زمینه مهندسی صنایع تعاریف زیادي ارائه شده است . بیشتر این تعاریف شامل مؤلفه هایی است که از دیدگاههاي متفاوتی بیان شده است . به طور مثال انجمن اعتباربخشی به مهندسی و فناوري ، مهندسی صنایع را اینگونه تعریف مینماید :

مهندسی صنایع حرفه اي است که از دانش ریاضیات و علوم طبیعی حاصل از مطالعه ، تجربه و عمل با اعمال قضاوتها براي ارائه راه حل هاي اقتصادي ، به استفاده از مواد و نیروهاي طبیعت به نفع بشریت می پردازد .

انجمن مهندسی صنایع آمریکا (AIIE) مهندسی صنایع را اینگونه تعریف مینماید : مواد مهندسی صنایع رشته اي است که با طراحی ، پیاده سازي و بهبود سیستم هاي یکپارچه اي از انسان، تجهیزات و اطلاعات مرتبط میباشد . این رشته بر پایه دانش تخصصی در علوم ریاضی ، طبیعی ، اجتماعی و نیز قوانین و روشهاي تجزیه ، انرژي و تحلیل مهندسی و طراحی بنا شده است تا به کمک آنها به ارزیابی نتایج حاصل از سیستمهاي یکپارچه بپردازد .

هر دوي این تعاریف ، مهندسی صنایع را تشریح مینماید که جنبه هاي گوناگون محیط خدماتی و تولیدي را یکپارچه مینماید .مهندسی صنایع میآموزد که چگونه تغییرات را متعادل سازید.

فعالیتهاي مهندسی صنایع همانند پلی است که ارتباط بین اهداف مدیریت و عملکرد عملیاتی سازمان را ایجاد مینماید . مهندسان صنایع بیشتر درگیر افزایش بهره وري در مدیریت منابع انسانی ، روشها و فناوري اند . حال آن که سایر رشته هاي مهندسی بیشتر درگیر ماهیت فنی فرآیندها و فرآورده ها میباشند .

مهندسی صنایع تنها رشته مهندسی است که عامل انسان یکی از مؤلفه هاي اصلی سیستمهاي مورد مطالعه آن را تشکیل میدهد. این مهندسان بستر لازم براي تعامل تخصصهاي مختلف و کارگروهی را به بهترین وجه ایجاد نموده و در نتیجه امور طرح ،برنامه ریزي ، اجرا و نظارت بر عملکرد نظامهاي تولیدي خدماتی به شکل منسجم تر انجام میشود و در نهایت محقق شدن این مهم ، به بهبود مستمر در جهت سهولت کارها ، راحتی کارکنان ، کاهش هزینه ها ، ارتقاء کیفیت و جلب رضایت مشتریان منجر می شود .

نگاه مهندسی صنایع به مسائل از زوایا و دیدگاههاي مختلف همانند توجه به خروجی و محصول سیستم ،توجه به مشتري و یا نگرش به بهره وري سازمان قابل طرح و پیگیري میباشد که بر مبناي اصول فکري تقریباً یکسانی دنبال می گردد . اکنون باید دید که اصول فکري مهندسی صنایع بر چه عواملی استوار است .

در این راستا به طور خلاصه اصول فکري مهندسی صنایع ذیلاً ارائه شده است:

اصول فکري مهندسی صنایع

خلاقیت

فعالیت اصلی هر مهندس صنایع ارائه طرح براي بهبود سیستمهاي جاري و یا ارائه طرح جدید میباشد که به همین منظور قویاً نیاز به خلاقیت و نوآوري جهت ارائه طرحهاي نو و بدیع میباشد .

تفکر فراگیر

نگرش نظام مند و فراگیر برجسته ترین خصوصیت مهندسی صنایع است و اطلاق مهندسی صنایع و سیستمها به این رشته بی ارتباط با این نگرش نیست . نگرش فراگیر موجب میشود مسائل از کل به جزء و تعامل اجزا با هم مورد بررسی دقیق قرارگرفته و مدل کاملی از سیستمهاي مورد نظر آن به بهترین شکل طرح و بررسی می گردد.

رهبري گروه

هر سامانه ای که طرح می شود اگر به درستی اجرا نشود منتج به نتیجه نخواهد شد بلکه حسن اجرا سیستم طراحی شده یک ضرورت مهم تلقی میشود . لذا آشنایی با کلیت سیستم مورد نظر و نقش اجزا در کارکرد صحیح آن این امکان را فراهم میآورد که هدایت و رهبري گروه کاري مجري سیستم با انگیزه بیشتري دنبال گردد و در واقع علاوه بر طراحی سیستم مورد نظر ، مهندسی صنایع سیستم هاي پیاده سازي و اجرا را نیز پی ریزي نموده و نقش رهبري گروههاي کاري را مؤثرتر دنبال می نماید .

Faea5c59f3dc12e4c8c5c59ac6967400.gif

مدیریت زمان

انجام کار بدون توجه به ظرف زمانی و تحویل به موقع خروجی مورد نظر سیستم ، ارزش زیادي نمی تواند داشته باشد . امروزه اهمیت زمان و فرصتهاي آن با توجه به عرصه تنگاتنگ رقابت اقتصادي براي همگان واضح و بدیهی است. در این خصوص مهندسی صنایع با درك موضوع ، تکنیکهایی را بکار می گیرد که عامل زمان اجراي اجزاي کاري را در تمامی فرآیند هاي مورد توجه و مدیریت قرار می دهد .

ارتباط بهره وري و بهبود مستمر

اعتقاد به ارتقاء بهره وري و بهبود مستمر یک اصل با ارزش در مهندسی صنایع است . اکتفا به وضعیت فعلی جز در جا زدن و نتیجه دیگري نخواهد داشت . لذا مهندسی صنایع با پذیرش این مطلب که سطح دانش و مهارتها یک مقوله نسبی همواره سعی در افزایش بهره وري و بهبود وضعیت کاري نموده و سعی میشود همواره امور اثر بخش تر و کاراتر شود . نگرش بهبود مستمر این امکان را میدهد که هر روز به فکر ارتقاء هر چند به اندازه کوچک باشیم .

ذهن کنجکاو و یادگیري

یادگیري فرآیندي است که نمی توان بر آن حد و مرز تعیین کرد . مهندسی صنایع به منظور مطالعه و پیگیري مسائلهمواره به این نکته توجه دارد که هر مورد را ، منحصر به فرد بررسی نماید و جهت شناخت آن فرض بر این است که از تصورات ذهنی دوري نموده و سعی بر تعیین کشف واقعیتهاي حاکم بر اجزا و کل سیستم میباشد . لذا عدم بر وجود تعصب خاص به ماهیت فنی امور موجب میشود ذهنیت کنجکاو براي کشف حقایق نهفته در پدیده ها تقویت شود و مهندس صنایع با ذهن دژم کمتر می تواند راه حلهاي ابتکاري و راهگشا براي مسائل مورد نظر ارائه نماید1 .

_____________________________________________

1 ) منبع  : دانشنامه مهندسی صنایع تالیف سید علیرضا بطحایی و سید حسین بطحایی چاپ اول ۱۳۹۲

سخنرانی آقای دکتر شفیعا (استاد دانشگاه علم و صنعت ایران )تحت عنوان آشنایی با رشته مهندسی صنایع

فایل مورد استفاده در این سخنرانی -مهر ماه 1396

سخنرانی خانم دکتر برزین پور (استاد دانشگاه علم و صنعت ایران ) تحت عنوان آشنایی با رشته مهندسی صنایع

فایل پاورپوینت مورد استفاده در این سخنرانی - مهر ماه1395

مصاحبه با آقای دکترمهدی نجفی (استاد دانشگاه صنعتی شریف ) در زمینه معرفی رشته مهندسی صنایع

بخشی از برنامه تلویزیونی وقت کار در معرفی رشته مهندسی صنایع

معرفی جامعی از رشته مهندسی صنایع توسط دکتر ساوری از دانشگاه نبریسکا (فایل به زبان انگلیسی)

پرونده:Viewcontent.pdf

چرا رشته ی مهندسی صنایع؟

_______________________________________________________

گردآوردندگان : مهتاب ابراهیمی