کتابخانه اخلاق کسب و کار

از گنجینه و دانشنامۀ تخصصی رشتۀ مهندسی صنایع
پرش به: ناوبری، جستجو
Ethics.jpg

درباره کتابخانه[ویرایش | ویرایش مبدأ]

این صفحه مربوط به کتابخانه ای در زمینه تخصصی اخلاق کسب وکار می باشد. علاقمندان به این زمینه میتوانند کتابهای علمی، مقالات، سایتها، تصاویر و سایر فایلهای مورد نظر خود را در این مکان به اشتراک گذاشته و از فایلهای دیگران بهره مند شوند.

قوانین کتابخانه[ویرایش | ویرایش مبدأ]

  • لطفا فقط مطالب و کتابهایی در زمینه اخلاق کسب وکار و یا مرتبط بارگذاری شود.
  • لطفا نقطه نظر خود درباره کتابها و فایلهای بارگذاری شده را نوشته تا دیگران بتوانند سریع تر به محتویات مطالب دسترسی پیدا کنند.
  • در صورت داشتن نقش در غنی شدن کتابخانه میتوانید نام خود را به قسمت گردآورندگان اضافه نمایید.

مقدمه[ویرایش | ویرایش مبدأ]

تجارت و اقتصاد ، در جوامع امروز ، چه در سطح ملّی و چه در سطح بین ‏المللی ، دو قدرت عمده پیش بَرنده ‏شده ‏اند . این دو در ترکیب با فن ‌آوری ‏های نو به ‏طور فزاینده ‏ای افکار و رفتار مردم را شکل می‏ دهند و هر روز بیش از پیش حوزه‏ های گوناگون زندگی مانند تحقیق و توسعه ، ارتباطات راه دور ، بیوتکنولوژی ، سیاست ، آموزش و پرورش ، فرهنگ ، مذهب و خانواده را تحت تأثیر شدید قرار می‏ دهند ؛ بنابراین ، با نفوذ روزافزون تجارت و اقتصاد ، برای این ‏که‏ آن ‌ها رها نشده ، به سرنوشت نامعلومی دچار نشوند ، لازم است هر چه بیش‌ تر مطمئن شویم تجارت و اقتصاد در مسیر درست حرکت می‏ کنند . هدایت تجارت و اقتصاد ، باید هم از بیرون و هم از درون صورت گیرد . هدایت بیرونی از راه ‏عواملی همچون فشار سیاسی ، آیین ‏نامه‏ های قانونی ، عادات اجتماعی - فرهنگی و آموزش ، و هدایت درونی با بهره ‏گیری از عواملی مانند رفتارهای حرفه ‏ای ، سازمان ‏های تجاری و تاجران ، خود قانونمندی صنایع ، پیمان ‏های تجاری ‏و غیره صورت می ‏گیرد . رویکرد بیرونی به تنهایی نمی ‏تواند این هدایت را محقّق سازد ؛ زیرا از تعهّد و التزام درونی تهی ‏است . بسنده کردن به رویکرد درونی نیز به ‏تنهایی کافی نیست ؛ زیرا کسب و کار همانند هر بخش اجتماعی دیگر ، فقط یک قسمت از پیکره جامعه است و به کنترل اضافی بیرونی نیاز دارد . در عین حال ، رویکرد درونی اهمیّت بیش‌ تری دارد ؛ زیرا عاملان اقتصادی که به آزادی بیش ‌تر علاقه‏ مند هستند ، به این سبب ، مسؤولیت بیش ‌تری را نیز تحمّل خواهند کرد .

اخلاق در مدیریت[ویرایش | ویرایش مبدأ]

اخلاق به‌عنوان تنظیم‌کننده روابط میان انسان‌ها،همواره‌ از اهمیت بسیاری برخوردار بوده است. در مدیریت نیز این‌ ساز و کار درونی، بدون آن‌که نیاز به اهرم‌های بیرونی داشته‌ باشد، قادر است عملکردهای اخلاقی را به وجود آورد. نقش‌ اخلاق در عملکردها و رفتارها، در تصمیم‌گیری‌ها و انتخاب‌ها، و در برخوردها و ارتباطات مهم و تعیین‌کننده است و از این‌رو است که امروزه بحث اخلاقیات و مدیریت یکی از مباحث عمده‌ رشته مدیریت گردیده است.

اخلاق معادل واژه‌ moral ،در لغت به معنی خوی، رفتار عادت شده و مزاج به کار رفته است که گاهی آن را وصف‌ حالت یا رفتار می‌دانیم که در این مفهوم به حالت درونی و ملکه نفسانی اطلاق می‌شود و گاهی نیز مراد ما از آن دانش‌ نظام‌مند ethics است.در این کاربرد، اخلاق علمی است که از خوب و بد بحث می‌کند .

چند تعریف ارائه شده از اخلاق در متون مدیریتی به شرح زیر است:

اخلاق الگوی ارتباطی مبتنی بر رعایت حقوق طرف ارتباط است.به دیگر سخن،اخلاق مسئولیت‌پذیری در قبال حقوق‌ افراد است .

اخلاقیات به‌عنوان سیستمی از ارزش‌ها و باید و نبایدها تعریف می‌شود که براساس آن نیک‌وبدهای سازمان مشخص‌ می‌گردند و عمل بد از خوب متمایز می‌شود .

ﺑﺮ اﻳﻦ اﺳﺎس ، اﺧﻼق سازمانی نیز ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از: ﻣﻘﺮرات، اﺳﺘﺎﻧﺪاردﻫﺎ ، ﻛﺪﻫﺎ و ﻳﺎ اﺻﻮﻟﻲ ﻛﻪ دﺳﺘﻮراﻟﻌﻤﻞ های ﻻزم ﺑﺮای رﻓﺘﺎرﻫﺎی درﺳﺖ اﺧﻼﻗﻲ و وﺟﺪاﻧﻲ و ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ درﺳﺘﻜﺎری در شرایط ﺧﺎص ﺳﺎزﻣﺎﻧﻲ را ﻓﺮاﻫﻢ می سازند

اﺧﻼق ﺳﺎزﻣﺎﻧﻲ ﺷﺎﻣﻞ اﺑﻌﺎد ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ اﺳﺖ: ﻛﺎرﺑﺮد ارزشﻫﺎ و اﺻﻮل اﺧﻼﻗﻲ، ﻓﺮآیند ﻣﻨﻄﻘﻲ ﻣﻄﺮح در اﺗﺨﺎذ ﺗﺼﻤﻴﻤﺎت اﺧﻼﻗﻲ و ﺗﺼﻤﻴﻤﺎت و رﻓﺘﺎرﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﻣﻨﺘﺞ از ﻓﺮآﻳﻨﺪﻫﺎی ﺳﺎزﻣﺎﻧﻲ اﺳﺖ .

بنابراین سازمان اخلاقی، سازمانی است که نسبت به مسئولیت خود در قبال حقوق طبیعی و قراردادی همه عناصر محیط (اعم از محیط داخلی و خارجی، مستقیم و غیرمستقیم) آگاه و پایبند است. داشتن منشور چندوجهی اخلاق حرفه ای و ممیزی اخلاقی تصمیم های مدیریتی از مهم ترین شرایط پای بندی به مسئولیت های اخلاقی است.

اخلاق سازمان را می توان در پنج وجه دسته بندی نمود، به عبارتی سازمان ها در پنج حوزه می بایستی به اخلاقیات توجه داشته باشند:

مشتریان، کارکنان، تامین کنندگان و سهامداران و جامعه

Organizationa-lEthics-min-300x210.png

از جمله باید های  اخلاقی در حوزه مشتریان عبارتند از:

– پای بندی به تعهدات

– انصاف و قسط

-صداقت و صراحت

-خدمات پیش از فروش، خدمات حین فروش و خدمات پس از فروش

– حفظ حریم شخصی، رازداری و امانت داری

– سرعت در تحویل کالا و ارائه خدمات

-تحویل به موقع و بی عیب کالا

-نقدپذیری نسبت به اعتراض مشتریان

-اطلاع رسانی در خصوص کالا، زمان و نحوه تحویل، ابعاد و مشخصات کالا.

همچنین سازمان ها علاوه بر اصول اخلاقی یاد شده به نبایدهایی نیز محدودند. این نبایدها در جهت حمایت و حفظ حقوق مشتریان و جلوگیری از فریب کاری و ظلم به مشتری است. این نبایدها با رهیافت اخلاقی به کار برده می شود:

– زیان رساندن به مشتری

– تبعیض و رانت خواری

– فریب دادن مشتری از طریق پنهان ساختن مشخصات کالا

-فریب از طریق در آمیختن کالای کم ارزش

-گران فروشی از طریق مشتریان دروغین

– کم فروشی

-فریب از طریق اطلاع رسانی

-گران فروشی . 

تعریف اخلاق کسب و کار[ویرایش | ویرایش مبدأ]

Downloa.png

اخلاق کسب‌وکار (اخلاق سازمانی) شکلی از اخلاق کاربردی یا اخلاق حرفه‌ای است که به بررسی اصول اخلاقی و مشکلات اخلاقی که در یک محیط کسب‌وکار به وجود می‌آید می‌پردازد. آن به تمام جنبه‌های جریان کار اعمال می‌شود و مرتبط با رفتار افراد و کل سازمان است.

تعریفی که معمولا از آن ارائه می‌شود بدین صورت است که اخلاق کسب‌وکار سیستمی از قوانین و دستورالعمل‌های حرفه‌ای یک کسب‌وکار و یا یک سازمان در یک مد عادلانه، قانونی و اخلاقی است. آن یک موضوع گسترده‌ای است که همه‌ی مسئولیت‌های یک شرکت در قبال عموم مردم (مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها) و هم‌چنین قوانین خاص منع کارهای غیرقانونی در محل کار را شامل می‌شود.

تاریخچه اخلاق کسب و کار[ویرایش | ویرایش مبدأ]

اخلاق کسب‌وکار دارای ابعاد توصیفی و هنجاری است. شرکت‌ها و تخصص‌های حرفه‌ای آن را هنجاری می‌دانند، اما دانشگاهیان در تلاش هستند تا رفتار کسب‌وکار را با روش‌های توصیفی درک کنند. برای اولین بار این واژه در اوایل سال 1970 در ایالت متحده مطرح شد سپس علاقه به اخلاق کسب‌وکار در طول سال‌های 1980 تا 1990 به طور چشمگیری در شرکت‌های بزرگ و دانشگاه‌ها شتاب گرفت.

Kisspng-business-ethics-startup-company-management-bussiness-5ac2805287bb82.366843471522696274556.jpg

به طور کلی می‌توان گفت عمل به اصول اخلاقی به معنی تمایز قرار دادن بین حق و اشتباه و سپس انجام دادن کارهای درست است. شناسایی برخی شیوه‌ها‌ی غیراخلاقی نسبتا آسان است. به عنوان مثال شرکت‌ها نباید از کودکان کار بکشند، آن‌ها مجاز به استفاده از کپی رایت، گرفتن رشوه و سایر کارهای غیرقانونی نیستند.

با این حال تعاریف سخت و سریع اعمال اخلاقی همیشه هم آسان نیست، یک شرکت باید رفتار منصفانه با سهام‌داران و هم‌چنین کارکنانش داشته باشد. شرکت‌ها هم‌چنین دارای مسئولیت‌های گسترده‌ای هستند، آن‌ها باید هرگونه آسیب به محیط زیست و جوامع را به حداقل برسانند که این به عنوان مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها شناخته می‌شود. این قانون نقطه کلیدی شروع هر کسب‌وکار است. برخی از کسب‌وکارها هم‌چنین مجموعه‌ای از اصول و استانداردهای اخلاقی مختص خود را نیز دارند.

هنجارهای اخلاقی هر کسب‌وکار بازتاب هنجارهای هر دوره تاریخی است. با گذشت زمان هنجارها کامل‌تر شده و باعث شکل‌گیری رفتارهای قابل قبولی می‌شود و بنابراین اخلاق کسب‌وکار نیز تکامل یافته‌تر می‌شود.آن رفتاری است که یک کسب‌وکار در ارتباطات روزانه با جهان اطراف خود از آن تبعیت می‌کند و شامل نحوه تعامل کسب‌وکار در یک به یک معاملات با مشتری می‌شود.

اخلاق کسب‌‌وکاری خوب باید بخشی از برنامه هر کسب‌وکار باشد و عوامل بسیاری وجود دارد که باید آن‌ها را رعایت کرد.اخیرا براساس تحقیقات صورت گرفته از 2500 نفر، از 23 کشور دنیا حدود 50 درصد از افراد گفته‌اند که به رفتار اجتماعی شرکت‌ها بسیار توجه می‌کنند و در صورت عملکرد ضعیف آن‌ها از خرید محصولات آن‌ها امتناع می‌کنند.

Ima.png

عامل ایجاد اخلاق کسب و کار خوب[ویرایش | ویرایش مبدأ]

اما چه چیزی باعث به وجود آمدن اخلاق کسب‌وکاری خوب می‌شود؟ در زیر به چند نمونه از آن‌ها اشاره می‌شود تا رفتار اخلاقی به درون کسب‌وکار شما نفوذ پیدا کند.

رفتار خوب با کارکنان:

پرداخت حقوق عادلانه و به موقع، عمل کردن به وعده‌های خود و سطح احترام بالایی را به کارکنان قائل شدن. نتیجه‌ای نهایی: وفاداری کارکنان، انگیزه بالای کارکنان، بهره‌وری و در نهایت رشد سریع شرکت شما.

صادق بودن در تمام معاملات کسب‌وکاری:

صداقت سنگ‌بنای اعتماد است، مدیران اخلاقی در تمام ارتباطات و معاملات سعی دارند تا همواره صادق باشند. پرداخت مقدار توافق شده و به موقع به عرضه‌کنندگان، منصفانه بودن با مشتریان و غیره که در نهایت منجر به اعتبار استرلینگ می‌شود که شرکت شما را حتی زمانی که در شرایط سختی قرار گرفته‌اید کمک خواهد کرد.

مسئولیت‌پذیری اجتماعی:

آیا شما مسئولیت اجتماعی خود را رعایت می‌کنید؟ آیا باعث آلوده شدن محیط زیست نمی‌شوید؟ اقدامات مفیدی برای جامعه انجام دهید، به عنوان مثال پولی را برای اقدامات خیریه جمع‌آوری کنید و یا دیگر کارهای شایسته که جامعه به آن‌ها نیازمند است. نتیجه نهایی: حسن نیت و افزایش شهرت شما به عنوان یک نیروی مثبت در جامعه.

عمل کردن به همه‌ وعده‌های خود:

به آن‌چه که در قراردادهای خدماتی و تبلیغات وعده می‌دهید عمل کنید. زیرا این باعث می‌شود که مشتریان بدانند که می‌توانند به شما اعتماد کنند و تقلب در کار شما وجود ندارد. مدیران اخلاقی قابل اعتماد هستند زیرا تمام تلاش خود را انجام می‌دهند تا به تعهدات و وعده‌های خود به صورت تمام و کمال عمل کنند.

انصاف و عدالت:

مدیران اخلاقی سعی دارند تا عدالت و انصاف را در تمام جنبه‌های کسب‌وکار خود رعایت کنند. آن‌ها به صورت آشکار به عدالت تعهد دارند، رفتار برابری با افراد دارند، از اشتباهات و مشکلات دیگران سوءاستفاده نمی‌کنند، به هنگام انجام دادن اشتباه قادر به اعتراف به آن و در صورت لزوم مواضع و اعتقادات خود را تغییر می‌دهند.

مراقبت:

مدیران اخلاقی واقعا نگران رفاه دیگران هستند، آن‌ها اغلب دلسوز، مهربان و خیرخواه هستند. مفهوم سهام‌داری را درک کرده و همواره در کسب‌وکار عواقب مالی و عاطفی را برای همه‌ی ذینفعان در نظر می‌گیرند. آن‌ها به دنبال دستیابی به اهداف کسب‌وکار خود به شیوه‌ای هستند که باعث حداقل آسیب و بزرگ‌ترین منفعت‌ها شوند.

احترام به دیگران:

مدیران اخلاقی با همه با رعایت احترام حرف می‌زنند. آن‌ها به کرامت انسان، استقلال، حفظ حریم خصوصی و منافع همه کسانی که سهمی در کسب‌وکار دارند، احترام می‌گذارند. آن‌ها باادب هستند و با همه مردم صرف‌نظر از جنس، نژاد یا ملیت با احترام و منزلت برابر رفتار می‌کنند.

اطاعت از قانون:

مدیران اخلاقی از قوانین و مقررات مربوط به فعالیت‌های کسب‌وکار خود به ور کامل آگاه هستند و از تمام آن‌ها موبه مو پیروی می‌کنند.

تعهد به تعالی:

مدیران اخلاقی به دنبال تعالی در همه‌چیز، در همه زمان‌ها هستند. آن‌ها به دنبال انجام وظایف خود، آگاه و آماده، به طور مداوم در تلاش هستند تا مهارت‌های خود را در تمام زمینه‌ها افزایش دهند.

 موضوعات مطرح شده در اخلاق کسب و کار[ویرایش | ویرایش مبدأ]

موضوعاتی که اخلاق تجاري یا حرفه اي راجع به آنها بحث می کند بسیارگسترده است و دیدگاه هاي متفاوت یا متناقضی در مورد آنها وجود دارد . در اینجا ما به برخی از این موضوعات اشاره می کنیم: 

1 - مسئولیت اجتماعی شرکت ها که درخصوص وظایف و تکالیف بنگاه هاي اقتصادي نسبت به یکدیگر و جامعه و رابطه اعضاي مؤسس یا مالکان یک شرکت یا سهام داران، رعایت امانتداري، جاسوسی صنعتی ، تصاحب یک شرکت یا در اختیار گرفتن مالکیت آن بدون رضایت مدیریت و هیئت مدیره بحث می کند؛

2 - سوء استفاده از ابزارهاي بازاریابی و تبلیغات گمراه کننده؛

3 - کمک شرکت ها یا بنگاه هاي اقتصادي به احزاب یا گروه هاي ذي نفوذ به منظوربهره برداري از قدرت آنها براي دستیابی به اهداف تجاري؛

4 - تجزیه و تحلیل گمراه کننده در گزارشهاي مالی به منظور فریب سهام داران؛

5 -  رشوه خواري، پرداختهاي نامشروع براي پیشبرد فعالیتهاي تجاري؛

6 -  رقابت ناسالم یا حذف رقبا به روشهایی که با ارز ش هاي حاکم بر جامعه مغایرت دارد؛

7 -  مسائل اخلاقی مربوط به کارگر و کارفرما:

- تبعیض قائل شدن برحسب سن، جنس، نژاد، مذهب، معلولیت، جذابیت ترجیح کاربرد رهنمودهاي اخلاقی در تجارت، پیشین هاي به قدمت تجارت دارد. به طوري که منابع تاریخی نشان می دهد .

همورابی، پادشاه بابل، در سده هفدهم پیش از میلاد به موجب قوانینی که وضع کرد براي افرادي که در دادوستد به تعهدات خود پایبند نبودند یا خریداران کالا را فریب م یدادند یا مرتکب تخلفاتی می شدند که با ارزش هاي  حاکم بر جامعه مغایرت داشت جمال بر کمال تضییع حقوق کارکنان در محیط کار- عدم رعایت انصاف و عدالت در پرداخت دستمزد و حقوق کارکنان-  بی توجهی به مسائل ایمنی و بهداشتی در محیط کار

8 -  بازاریابی براي کالاهایی که به سلامت جامعه لطمه می زنند؛

9 - تبعیض در قیمت گذاري براي کالاهایی که ویژگیهاي یکسانی دارند؛

10 - تولید کالاهاي غیراخلاقی و مضر؛

11 - فعالیت در بازارسیاه یا اقتصاد زیرزمینی؛

12 - تولید کالاهاي نامرغوب، ناقص یا معیوب و اعتیادآور؛

13 -  نادیده گرفتن مسائل زیست  محیطی در فعالیت ها ي تجاري و تولیدي تولید وفروش کالاها و خدماتی که به محیط زیست آسیب وارد می کنند؛

14 - مسائل اخلاقی ناشی از کاربرد فناوریهاي جدیدمواد غذایی ژنتیکی، گوشی هاي تلفن همراه یا رایانه هایی که اشعه آنها براي سلامت مصرف کنندگان مضر است؛

15 - مسائل اخلاقی مربوط به آزمایش داروها یا فراورده ها روي حیوانات یا گروه هاي خاص بدون آگاه کردن آنها

16 - مسائل مربوط به حقوق مالکیت معنوي

17 - استفاده از علائم تجاري دیگران بدون جلب رضایت آنان؛

18 - استفاده از کار کودکان یا مهاجران غیرقانونی.

برخی از اقتصاددانان با مطرح کردن مسائل اخلاقی در تجارت موافق نیستند . آنها استدلال می کنند که هدف اصلی تجارت دستیابی به حداکثر سود براي صاحبان بنگاه هاي اقتصادي یا سهامداري است . بنابراین هر اقدامی که به تحقق این هدف کمک کند مجازتلقی می شود. اما چنین طرز تفک ري مورد پذیرش افراد جامعه یا فلاسفه و علماي اخلاق نیست. هیچ فردي نمی تواند بدون رعایت معیارهاي اخلاقی یا قوانین و مقرراتی که در این زمینه وضع شده است به دنبال دستیابی به منافع مشخص خود باشد . عدم رعایت معیارهاي اخلاقی به حسن شهرت بنگاه هاي اقتصادي لطمه می زند و اعتماد طرف هاي تجاري را از بین می برد که نتیجه آن شکست مؤسسات بازرگانی و محدود شدن دامنه فعالیت آنان خواهد بود. اخلاق تجاري یکی از موضوعاتی مهم اقتصاد سیاسی نیز به شمار می رود، زیرا دراقتصاد سیاسی نتایج حاصل از ف عالیتها ي اقتصادي  ازجمله چگونگی توزیع ثروت یا درآمد ملی  واجد اهمیت زیادي است و معیارهاي اخلاقی حکم می کند که توزیع درآمد ملی به منصفانه ترین شکل ممکن انجام گیرد.

فضلیت های اخلاقی کسب و کار در احادیث ائمه[ویرایش | ویرایش مبدأ]

بررسی مؤلفه های اخلاق کار در اسلام.jpg

روایات اخلاقی فراوانی در زمینه بازار وجود دارد که عمل به آنها، بازار را به محیطی سالم و مطلوب برای کسب و تجارت تبدیل می سازد. اکنون برخی از آنها را می آوریم:

1. آگاهی دقیق از اصول فقهی کسبی که فرد عهده دار آن است:

امام علی علیه السلام با اشاره به این مضمون می فرماید:«هر کس بدون آگاهی تجارت کند، به طور فزاینده ای در باتلاق ربا فرو می رود».

2. اقاله یا همان فسخ قرارداد در صورت پشیمانی خریدار:

از امام صادق علیه السلام در این باره نقل است: «هر کس تقاضای فسخ قرار داد را بپذیرد، خداوند سختی اش را در قیامت از او برطرف می کند».

البته لازم است پیش از عقد قرارداد، جنبه ها و ویژگی های امر به طور کامل سنجیده شود تا قرارداد به فسخ نینجامد.

3. آسان گرفتن در خرید و فروش:

این کار برکت و فزونی مال را درپی دارد. پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله در حدیثی به تاجران این گونه مژده می دهد: «خداوند بخشید کسی را که پیش از شما بوده و هنگام خرید و فروش، آسان گیر بود».

4. شجاعت

از دیگر ویژگی های پسندیده اخلاقی تاجر است: امیرالمؤمنین علیه السلام می فرماید: «تاجر ترسو محروم می ماند و خداوند به تاجر شجاع روزی می دهد».

5. مشتری پس از خریدن کالا سه بار تکبیر بگوید و دوبار شهادتین را بر زبان آورد.

پیام متن:

فسخ قرارداد در صورت پشیمانی طرف مقابل، آسان گرفتن در خرید و فروش و شجاعت از فضیلت های اخلاقی تجارت است.

قرض[ویرایش | ویرایش مبدأ]

یکی از کارهای بسیار پسندیده، قرض دادن به نیازمندان است. در حدیثی دل نشین از امام صادق علیه السلام در این باره آمده است:

هر گاه برادر ایمانی انسان برای برآمدن نیاز خویش به انسان مراجعه کند، بایسته است انسان برخورد بشارت آمیز از خود نشان دهد. اگر خود می تواند، به خواست وی پاسخ دهد و در این امر شتاب ورزد و اگر خودش توانایی ندارد، بکوشد تا نیاز او را با کمک دیگران برآورده سازد. در غیر این صورت، او خدا باور نیست و از صف شیعیان ما خارج است.

البته باید دقت کرد پیش از پرداخت وام و قرض، مستحقان واقعی آن شناسایی شوند تا اثری مطلوب داشته باشد به هر حال، سنت حسنه قرض دادن، افزون بر ایجاد و حفظ حس نوع دوستی و مددرسانی در اجتماع، از راکد ماندن پول نزد افراد جلوگیری می کند. همچنین، اقتصاد را پویا و رباخواری را ریشه کن می سازد. وام گیرندگان نیز وظیفه دارند وام ها را در جهت مناسب و سودزا به کار گیرند تا بتوانند از عهده بازپرداخت آن برآیند. در حکایتی آمده است: مردی خدمت امام صادق علیه السلام رسید و قرضی خواست. پس از مدتی گفت و گو، امام مقداری درهم به وی داد و سفارش کرد که از هزینه نادرست آنها بپرهیزد.

گفتنی است قرض گیرنده باید همواره در فکر ادای دینش باشد. امام صادق علیه السلام در این باره می فرماید: «فردی که با وجود توان مندی مالی، قرض خود را پرداخت نمی کند، هرگز رستگار نمی شود. و نیز روایت است: پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله بر جنازه فردی که قرض خود را نداده بود، نماز نخواند تا اینکه یکی از مسلمانان، ادای دین او را ضمانت کرد.

پیام متن:[ویرایش | ویرایش مبدأ]

1. پاداش معنوی، حفظ نوع دوستی، پویایی اقتصاد و مبارزه با رباخواری، از پی آمدهای قرض دادن است.

2. بسته شدن در رستگاری به روی کسی که با وجود تمکن مالی، قرض خود را پرداخت نمی کند.

ربا[ویرایش | ویرایش مبدأ]

خداوند در قرآن کریم در تشبیهی گویا و رسا، با مجسم ساختن حال واقعی رباخواران می فرماید:

کسانی که ربا می خورند، برنمی خیزند، مگر مانند کسی که بر اثرتماس شیطان با او دیوانه شده است و نمی تواند تعادل خود را حفظ کند. گاه به زمین می خورد و گاه برمی خیزد.

به راستی، عمل رباخوار بنا بر این آیه شریفه همانند دیوانگان است؛ چون آنان از تفکر صحیح اجتماعی بی بهره هستند و نمی توانند منافع دیگران را در نظر بگیرند. برای آنان مسائلی مانند تعاون، هم دردی، عواطف انسانی و نوع دوستی مفهومی ندارد و پرستش ثروث، چنان چشم عقل آنها را کور می کند که نمی فهمند استثمار طبقات زیردست و غارت کردن دسترنج آنان، بذر دشمنی را در دل های آنان می پاشد و انقلاب ها و انفجارهای اجتماعی که اساس مالکیت را به خطر می افکند، منتهی می شود. در این صورت، امنیت و آرامش در چنین اجتماعی وجود نخواهد داشت. بنابراین، او هم نمی تواند راحت زندگی کند. پس مشی او مشی دیوانگان است». در روایتی از امام صادق علیه السلام در این باره می خوانیم: «رباخوار از دنیا بیرون نمی رود، مگر اینکه به نوعی از جنون مبتلا خواهد شد».

پیام متن:[ویرایش | ویرایش مبدأ]

رباخوار به دلیل منفعت پرستی و نادیده انگاشتن منافع دیگران، به نوعی جنون دچار می شود.

زیان های رباخواری[ویرایش | ویرایش مبدأ]

رباخواری، تعادل اقتصادی را در جامعه بر هم می زند و ثروت ها را در یک قطب اجتماع جمع می کند؛ زیرا بر اثر آن، جمعی فقط سود می برند و جمعی گرفتار زیان های اقتصادی می شوند.

همچنین رباخواری نوعی تبادل اقتصادی ناسالم است که عواطف و پیوندها را سست می کند و بذر کینه و دشمنی را در دل ها می پاشد. در واقع، رباخواری بر این اصل استوار است که رباخوار فقط سود پول خود را می بیند و هیچ توجهی به زیان بدهکار ندارد.

رباخواری، تنبل پرور است و سبب تباهی سرمایهی انسانی و رکود اقتصادی جامعه می شود. همچنین غصب دسترنج و محصول کار دیگران است که بر شکاف طبقاتی جامعه می افزاید. بر این اساس، رباخواری یکی از مهم ترین عوامل ایجاد تبعیض در جامعه به شمار می آید.

شیخ ابوالفتوح رازی نیز در تفسیر روح الجنان درباره ربا، عبارتی دارد که به این مضمون اشاره می کند:

ربا در حقیقت نوعی نقصان است، اگرچه در ظاهر موجب افزایش ثروت است. در مقابل، قرض دادن به دیگران، در واقع موجب ازدیاد است، گرچه در ظاهر از دارایی انسان برای مدتی کاسته می شود.

پیام متن:[ویرایش | ویرایش مبدأ]

رباخواری سبب رکود اقتصادی، تنبل پروری، ایجاد کینه در دل ها و تبعیض و نابرابری می شود.

کم فروشی[ویرایش | ویرایش مبدأ]

«ویلٌ للمطففین؛ وای بر کم فروشان». (مطففین :1)

واژه تطفیف، به معنای نقص در وزن است که خداوند، آدمیان را از آن نهی کرده و آن را فساد در زمین خوانده است. همچنین در آیه ای از قرآن، خداوند حکایت می کند که شعیب به قوم خود گفت:

وَ یا قَوْمِ أَوْفُوا الْمِکْیالَ وَ الْمیزانَ بِالْقِسْطِ وَ لا تَبْخَسُوا النّاسَ أَشْیاءَهُمْ وَ لا تَعْثَوْا فِی اْلأَرْضِ مُفْسِدینَ.(هود:85).

ای قوم من! پیمانه و وزن را به عدالت تمام دهید، بر اجناس مردم عیب نگذارید، از حق آن نکاهید و در زمین فساد نکنید.

پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله هنگام نزول این آیه، پنج چیز را سبب نزول عذاب الهی معرفی کرد که یکی از آنها کم فروشی است. به طور کلی، کم فروشان هنگامی که می خواهند چیزی را بخرند، حق خود را کامل طلب می کنند و هنگامی که می خواهند چیزی را بفروشند، از وزن آن می کاهند.

پیام متن:[ویرایش | ویرایش مبدأ]

کم فروشی، از مظاهر فساد بر روی زمین و سبب نزول عذاب الهی است .

سوگند خوردن[ویرایش | ویرایش مبدأ]

سوگند خوردن در معاملات، در هر صورت امری ناپسند است؛ زیرا اگر سوگند راست باشد، مکروه و اگر دروغ باشد، حرام است. بنابراین، باید از هر نوع سوگند پرهیز کرد.

پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله درباره سوگند خوردن تاجران می فرماید:

«ویلٌ لِلتّاجِرِ مِنْ لا وَ اللّهُ وَ بَلی وَاللّهِ؛ وای بر تاجران به خاطر لا والله و بلی والله گفتنشان».

از امیرالمؤمنین علی علیه السلام نیز روایت است: «از قسم خوردن برحذر باشید؛ چون اگر سبب فروش کالا شود، برکت را از میان می برد».

احتکار

حضرت علی علیه السلام در عهدنامه مالک اشتر با تأکید بر نقش مهم بازرگانان و صنعت گران، آنان را مایه منفعت و سبب پدید آمدن زمینه آسایش مردم می داند. آن گاه می فرماید:

با این همه، بِدان که میان بازرگانان بسیار کسانند که معاملاتی بد دارند، بخیلند و در پی احتکار. به سود خود می کوشند و کالا را به هر بها که می خواهند، می فروشند و این سودجویی و گران فروشی، زیانی است بر همگان و عیب است بر والیان. پس باید او را از احتکار منع کنی که رسول خدا از آن منع کرد.

احتکار، فرصت طلبی بازرگانان به خاطر بالابودن نرخ ها یا به طمع گران شدن کالاهاست و مسلّم است که احتکار، از مظاهر ناهنجاری های اخلاقی و بدرفتاری با مردم به شمار می رود. از پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله نقل شده است: «هر کس چهل شب طعامی را احتکار کند، از خداوند دور شده است و خداوند هم از او بیزار است».

پیام متن:[ویرایش | ویرایش مبدأ]

احتکار، به عموم مردم زیان می رساند و سبب دوری محتکر از خداوند می شود.

سرگرم شدن به بازار و امور دنیایی آن[ویرایش | ویرایش مبدأ]

طبیعت ظاهری بازار چنان است که می تواند آدمی را به خود مشغول دارد و به هلاکت معنوی فرد بینجامد. درحقیقت، هدف از آفرینش جهان مادی و آنچه در آن است، فراهم آوردن زمینه حرکت بشر به سوی سعادت الهی است. بنابراین، انسان باید دنیا و مظاهر آن را وسیله ای برای رسیدن به هدف متعالی خود بداند، نه آنکه این امور برایش ارزش استقلالی بیابد و هدف اصلی فراموش شود. به عبارت دیگر، انسان نباید این امور را هدف زندگی خویش قرار دهد و به آنها دل ببندد و آخرت را فراموش کند.

حضرت علی علیه السلام در بازار بصره متوجه مردی شد که در حال خرید و فروش بود. حضرت قدری در کار او نگاه کرد و سخت گریست. سپس فرمود: « ای بندگان دنیا و کارگزاران اهل دنیا، روز قسم می خورید و شب می خوابید و زمان می گذرد، در حالی که از آخرت غافلید. پس چه هنگام می خواهید توشه برگیرید و برای آخرت فکری کنید؟» فردی به حضرت عرضه داشت: ای امیرالمؤمنین، ما چاره ای از تهیه معاش نداریم، پس چه کنیم؟ امام فرمود: «طلب معاش از راه حلال، انسان را از تلاش برای آخرت غافل نمی کند. پس اگر بگویید ما ناگزیر از احتکار هستیم، معذور نخواهید بود.» حضرت در حالی که می گریست، از مرد جدا شد.

پیام متن:[ویرایش | ویرایش مبدأ]

تأمین نیازهای مادی باید به انگیزه رسیدن به سعادت الهی باشد و حلال بودن کسب، به معنای فراموش کردن آخرت نیست.

کتاب ها[ویرایش | ویرایش مبدأ]

عنوان کتاب نام نویسنده فایل کتاب
تجارت قرن 21 کیو ساکی پرونده:تجارت قرن 21- کیوساکی.pdf
بسته کسب و کار Steven D. Strauss پرونده:2003 The Business Start Up Kit.pdf
تبارشناسی اخلاق نیچه پرونده:تبارشناسی اخلاق-نیچه.pdf

مقالات[ویرایش | ویرایش مبدأ]

عنوان مقاله نویسنده فایل توضیحات
چرایی پایبندی عده ای از کارآفرینان به اخلاق کسب و کار مهرداد آقامحمدی/ قنبر محمدی الیاسی پرونده:چرایی پای بندی بعضی کارافرینان به اخلاق کسب و کار -گزارش پژوهشی مبتنی بر نظریه داده بنیاد کلاسیک (گلیزری).pdf
سنخ شناسی التزام رهبران کارآفرین به اخلاق کسب وکار مهرداد آقامحمدی/ قنبر محمدی الیاسی

سعید توکلی / محمود احمد پور

پرونده:مقاله چاپ شده-27 بهمن 1397.pdf
واکاوی ادراک رهبران کارآفرین از اخلاق کسب و کار مهرداد آقامحمدی/ قنبر محمدی الیاسی

سعید توکلی / محمود احمد پور

پرونده:1035-ENTCONF.pdf

سایت ها[ویرایش | ویرایش مبدأ]

عنوان سایت لینک سایت
https://business-ethics.com/
https://www.ibe.org.uk/
https://josephsononbusinessethics.com/

ویدیو ها[ویرایش | ویرایش مبدأ]

ردیف عنوان ویدو لینک ویدیو توضیحات
1 اخلاق تجارت چیست ؟ ویدیوی اخلاق تجارت
2 آنچه به افراد برای صادق بودن در کسب و کار انگیزه می دهد https://www.ted.com/talks/alexander_wagner_what_really_motivates_people_to_be_honest_in_business?language=fa
3 اخلاق عملی (تجارت با سرمایه عمر) اخلاق عملی (تجارت با سرمایه عمر) - حجت الاسلام محمد صادقی
4 حفظ ارزش های اخلاقی در تجارت جوامع اسلامی حفظ ارزش های اخلاقی در تجارت جوامع اسلامی

گرد آورندگان[ویرایش | ویرایش مبدأ]

ردیف نام شماره تماس ایمیل
1 علیرضا آقامحمدی 09109524607 alireza.aghamohammadi1999@gmail.com
2 رضا محمد صالحی 09129323944